Dato: 30.10.2025 Svartype: Med merknad Høyringsinnspel - Tiltaksplan for Hardangervidda villreinområde Fagradal/ Peisabotn sameiga (HA 9), Lofthus Om høringspartar Fagradal/ Peisabotn sameige er lokalisert på Hardangervidda Vest og består av stølsbola Fagradal, Skinhovda og Peisabotnen. Grunneigarlaget består areal som er kartfesta som villreinområde og ligg inne i nasjonalparken. Grunneigarlaget består av 8 partar med 8 unike grunneigarar. Uttale Hardangervidda grunneigarsamskipnad (HG), Vestland Tilsynsutval, Fjellstyra i Eidfjord, Røldal og Ullensvang har utarbeida ein felles høyringsuttale til Tiltaksplan for Hardangervidda villreinområde. Fagradal/ Peisabotn sameiga stiller seg bak denne høyringsuttalen med fylgjande presiseringar: Me representerer grunneigarar som har sine eigedomar på fjellet knytta til garden, med ressursar som fiske, jakt og beite for husdyr. Me har forvalta desse eigedomane sidan 1600-talet, og hadde privat eigedomsrett sidan høgfjellskommisjonen var på befaringar i byrjinga av 1900-talet. Eigedomane er organiserte som sameige, og arealet er viktig som beiteressurs, sidan heimegardane ved fjorden er små og har avgrensa med innmark og utmarksbeite. Fiske og jakt er òg viktig for gardane som tilleggsnæring, inkludert elg/hjort, reinsdyr, rådyr og ørret. Me vedlikeheld stiar og bruer inn i terrenget, der kostnadane fordelast etter ansvar. Det offentlege har forvalta vidda i eit mykje kortare tidsrom enn oss. Mange av gardane i sørfjorden driv no med fruktproduksjon, men rammevilkår går i retning agronomiske løysingar der vekseldrift med beitedyr er ei av løysingane i drifta. I tillegg er fruktnæringa sårbar for endringar i plantevernlovgiving og mangel på arbeidskraft, me er difor opptatt av å halde på og utvikle ressursgrunnlaget for drift med beitedyr og då er utmarksbeite i nasjonalparken viktig. Per idag er det sau, geit, kjøttfe, mjølkekyr og hest på desse utmarksbeita. Halvparten av Hardangervidda er privat eigd grunn. Det må skiljast tydeleg mellom grunneigarar som brukar sin eigen eigedom, og turistar som nyttar seg av allemannsretten på grunneigarane sine eigedomar. Grunneigarane har forvalta si eiga utmark, med kunnskap og ansvarsmedvit i generasjonar. Lokal ferdsel utgjer 4-6 % av ferdselen på Hardangervidda, ifølgje NINA-rapport 2021. Grunneigarane sin del av ferdselen er enda mindre. Grunneigarane sin ferdsel ligg godt innanfor villreinen sin bæreevne, og det er ikkje grunnlag for avgrensande tiltak. Grunneigarane sin ferdsel har òg blitt redusert dei siste to generasjonane. I tiltaksplanen er det varsla om strengare reglar for helikopterbruk og bruk av snøskuter. Det vert særleg vist til tiltak 15, 16 og 18 i tiltaksplanen. Begge retningslinjene vil påverke grunneigarane. Me som grunneigarar er reelle forvaltarar av eigen eigedom, og opplever det som eit uttrykk for mistillit og umyndiggjering at den avgrensa ferdselen me har, skal innskrenkast. Grunneigarane sin samla ferdsel, som me utøvar på ein ansvarleg måte, er godt innanfor naturen sin bæreevne. For at grunneigarane skal kunne nytte sine setrar og rettar på ein fornuftig måte, er det naudsynt med den avgrensa motoriserte ferdselen me har i dag. Det er ikkje grunnlag for å avgrense denne aktiviteten. Me vil ta omsyn til villreinen når me ferdast i fjellet. Dersom det merking av reinsdyr kan utførast på ein god og berekraftig måte som er til villreinens beste, tykkjer me dagens praksis med varsel om stengte løyper fungere godt og er noko alle respektere. Dersom sanntidsdata berre skal vere tilgjengeleg for forsking, meiner me at den lokale forvaltninga mistar eit viktig verktøy for å kunna følgja med på, og raskt tilpassa seg, villreinen sin faktiske situasjon Me reagerer på at grunneigarane omtalast som "brukarar" og sidestillast med turistar og andre; me må omtalast som grunneigarar og behandlast forskjellig frå andre. Eigedomsretten er eit av fundamenta i eit sivilisert samfunn. I planprosessorganiseringa er det operert med eit referanseforum der grunneigarane og rettshavarane er plasserte på same nivå med turisthyttene, kite-surfarar og hundekøyrarane med fleire, sjå side 6 i tiltaksplanen. Grunneigarane blir prøvd sett til side. Grunneigarane burde hatt ei mykje meir sentral rolle i forkant av prosessen. Me opplever lovpraksisen i dag som streng, men kan ikkje akseptere fleire avgrensingar, då klarer me ikkje å forvalte eigedommane. Grunneigarane har i generasjonar sidan villreinen blei jakta på, vore kjent med at villreinen er sky og fryktar menneske. Grunneigarane har som forvaltarar ein eigeninteresse i å ta vare på villreinen både for næring og for eige rekreasjon. Me vil alltid ta omsyn til villreinen når me ferdsast i fjellet, og synest dagens praksis med varsel om stengde løyper fungerer godt og er noko alle respekterer. Skal levekåra for villreinen forbetrast, må det settast inn tiltak som har effekt og ikkje berre symbolpolitikk som påverkar grunneigarane. I tiltaksplanen del II, side 22 nedst og side 23 øvst, drøftar ein mogleg bruk av heimel for å verne større område. Det vert vist til friluftslova paragraf 15 og naturmangfaldlova paragraf 22. Me er einige i at nemnde føresegner neppe gir tilstrekkeleg heimel for å forby turisttrafikk i store område for heile eller delar av året. Styresmaktene har då òg påpeika at det kan bli behov for å endre naturmangfaldlovas paragraf 22, slik at ein lovheimel kjem på plass om forvaltninga verkeleg ønskjer å sikre villreinen mot forstyrringar og betre levekåra. Ein ny naturmangfaldlovs paragraf 22 1. ledd kan lyda «I villreinens leveområde kan myndigheitene bestemme at i større delar av arealet skal det vere forbod mot turistferdsel i heile eller delar av året». Grunneigarane skal ikkje omfattast av forbodet då deira samla ferdsel vil vere innanfor naturens bereevne går ein klar av ekspropriasjonsrettslege inngrep kva det vil vere å nekte grunneigarar ferdsel på eigen eigedom Klima- og miljødepartementet Til høringen Til toppen <div class="page-survey" data-page-survey="133" data-page-survey-api="/api/survey/SubmitPageSurveyAnswer" data-text-hidden-title="Tilbakemeldingsskjema" data-text-question="Fant du det du lette etter?"
