Grannelova – gl

Lov om rettshøve mellom grannar (grannelova)

§
30 paragrafer
📚
10 kapitler
📝
4 endringer
Rettsområder: Fast eiendoms rettsforhold Naborett Skjønn
Praksisområder: Eiendomsrett Naborett Sivilprosess
Sanksjonert/Vedtatt: 16.06.1961
I kraft: 01.01.1962
Departement: Justis- og beredskapsdepartementet
Merknader: Korttittelsen føyd til med lov 24 nov 2000 nr. 82 (ikr. 1 jan 2001, etter res. 24 nov 2000 nr. 1169). – Jf. lover 5 mai 1961 (grannegjerdelova), 13 mars 1981 nr. 6 (forurensningslova) § 10, 24 nov 2000 nr. 82 (vannressurslova) § 6. – Jf. tidlegare lov 27 mai 1887 nr. 1.
📄 Last ned Word 📃 Last ned PDF
📈 Endringshistorikk
4 endringer, 2009-2016
09
10
11
12
13
14
15
16

Ålmenne føresegner.

§ 2
Ingen må ha, gjera eller setja i verk noko som urimeleg eller uturvande er til skade eller ulempe på granneeigedom. Inn under ulempe går òg at noko må reknast for farleg.
I avgjerda om noko er urimeleg eller uturvande, skal det leggjast vekt på kva som er teknisk og økonomisk mogeleg å gjera for å hindra eller avgrensa skaden eller ulempa. Det skal jamvel takast omsyn til naturmangfaldet på staden.
I avgjerda om noko er urimeleg, skal det vidare leggjast vekt på om det er venteleg etter tilhøva på staden og om det er verre enn det som plar fylgja av vanlege bruks- eller driftsmåtar på slike stader.
Jamvel om noko er venteleg eller vanleg etter tredje stykket, kan det reknast som urimeleg så langt som det fører til ei monaleg forverring av brukstilhøva som berre eller i særleg grad råkar ein avgrensa krins av personar.
🔗 Kopier lenke 📄 Last ned Word
§ 3
Er det ikkje nemnande om å gjera for eigaren eller for naturmangfaldet på staden, må eigaren ikkje ha tre som er til skade eller serleg ulempe for grannen, nærare hus, hage, tun eller dyrka jord på granneeigedomen enn tredjeparten av trehøgda. Kongen kan gjeva nærare føresegner om målingsmåten.
Hekk som er lågare enn 2 meter, er ikkje ulovleg etter denne paragrafen. Hekk som lyt reknast for grannegjerde, går ikkje inn under denne lova.
Føresegnene i denne paragrafen gjev ikkje rett til å ha ståande tre som grannen har krav på å få bort etter § 10, jfr. § 2.
🔗 Kopier lenke 📄 Last ned Word
§ 4
Ingen må byggja såleis at takdrop eller snøras fell ned på granneeigedom til skade eller ulempe for grannen.
Dør og likeins vindauga eller annan gjennomsynleg opning i vegg mot granne må ikkje vera nærare granneeigedomen enn 1,25 meter. Har veggopning som nemnt serleg heimel, må grannen ikkje byggja nærare opninga enn 1,25 meter.
🔗 Kopier lenke 📄 Last ned Word
§ 5
Ingen må setja i verk graving, bygging, sprenging eller liknande, utan å syta for turvande føregjerder mot utrasing, siging, risting, steinsprut, lufttrykk og anna slikt på granneeigedom.
🔗 Kopier lenke 📄 Last ned Word

Grannevarsel og førehandsavgjerder.

§ 6
Når nokon vil gå i gang med planting, graving, bygging, industriverksemd eller anna tiltak som kan verta til skade eller ulempe på granneeigedom, skal han varsla grannen i rimeleg tid føreåt.
Er det ikkje råd å finna den som skal varslast eller er det uvisst kor mange som skal ha varsel, skal det lysast ut i minst eitt blad som er mykje lest på staden. Same varslingsmåten kan nyttast når det av andre grunnar er vanskeleg å få varsla grannen direkte på vanleg måte.
Grannevarsel er ikkje påkrevd når tiltaket har slik oreigningsrett som nemnd i § 10 første stykket bokstav (b).
🔗 Kopier lenke 📄 Last ned Word
§ 7
Spørsmål om korleis eit tiltak bør setjast i verk, så det ikkje kjem i strid med denne lova, kan kvar av grannane få avgjort føreåt med granneskjøn. Vil andre enn den som set tiltaket i verk, krevja slikt skjøn, må det gjerast seinast 4 veker etter at han fekk varsel som nemnt i § 6. Kravet om skjøn kan i alle høve avvisast når det ikkje har rimeleg grunn. Når skjøn er kravt, må tiltaket ikkje setjast i verk utan serskilt samtykke av skjønet før endeleg avgjerd ligg føre i skjønssaka.
Finn skjønet at tiltaket kjem i strid med denne lova, set det forbod mot at tiltaket vert fremja når det er fare for at iverksettinga kjem til å valda alvorleg skade på annan manns eigedom. Endå om det ikkje er slik fare, skal det setjast forbod som nemnt, dersom det er klårt at tiltaket kjem i strid med lova.
Skjønet kan taka avgjerd om førehandstrygd for ansvar etter § 9. Likeins kan det taka avgjerd om føregjerder etter § 5 og om skyldnad for partane etter § 13.
Granneskjønn kan ikkje krevjast når tiltaket har slik oreigningsrett som nemnt i § 10 første stykket bokstav (b).
🔗 Kopier lenke 📄 Last ned Word
§ 8
Viser røynsla at vilkår eller pålegg i avgjerd etter § 7 fyrste stykket er for strenge eller verkar annleis enn tenkt, kan eit nytt granneskjøn taka dei bort eller lempa på dei for framtida.
🔗 Kopier lenke 📄 Last ned Word

Skadebot.

§ 9
Det økonomiske tapet nokon lid av skade eller ulempe i strid med nokor føresegn i §§ 2-5 er den ansvarlege skyldig til å bøta, anten han sjølv eller nokon han svarar for, har gjort seg skuldig i aktløyse eller ikkje. Det gjeld og skade eller ulempe av tiltak som er fremja i samsvar med avgjerder etter § 7, jf. § 8, eller av tiltak med slik oreigningsrett som nemnt i § 10 første stykket bokstav (b) eller som er lovleg etter forurensingslova av 13. mars 1981 nr. 6.
Når skadelidaren etter god granneskikk burde sagt frå tidlegare, kan skadebotkravet falla bort eller skadebota setjast ned.
Denne paragrafen minkar ikkje den retten nokon har til skadebot etter dei elles gjeldande rettsreglane.
🔗 Kopier lenke 📄 Last ned Word

Retting.

§ 10
Tilstand eller tilhøve som strider mot nokor føresegn i §§ 2-5, har grannen krav på vert retta. Dette gjeld likevel ikkje:
  1. når tiltaket er fremja i samsvar med avgjerd etter § 7, jf. § 8,
  2. når det er gjort vedtak om eller gjeve samtykke til oreigning av grunn til tiltaket, eller når slik oreigningsrett fylgjer direkte av lova, eller
I tilfelle då rettinga kom til å valde så store utlegg eller tap elles at det klårt stod i mishøve til gagnet, kan det gjerast unntak frå rettingsskyldnaden når det ikkje er noko nemnande å leggja tiltakshavaren til last, på det vilkår at grannen får vederlag som ikkje må setjast mindre enn skaden eller ulempa.
🔗 Kopier lenke 📄 Last ned Word
§ 11
Hus eller anna byggverk som ulovleg står såleis at noko av det er inne på granneeigedom, har grannen krav på vert bortteke eller retta opp. I tilfelle då dette kom til å valda så store utlegg eller tap elles at det klårt stod i mishøve til gagnet, og det ikkje er noko nemnande å leggja eigaren av byggverket til last, kan det gjerast unnatak frå rettingsskyldnaden mot at grannen får vederlag som ikkje må setjast mindre enn skaden eller ulempa.
Var byggverket frå fyrst av sett ulovleg inn på granneeigedom, må vederlaget for rett til å ha det ståande til vanleg ikkje setjast mindre enn vinninga av innpåbygginga.
Vert byggverket retta oppatt eller flytt eller går det til grunne, fell retten over granneeigedomen bort.
🔗 Kopier lenke 📄 Last ned Word
§ 12
Tre, greiner, og røter som stikk inn på granneeigedom og er nemnande til skade eller ulempe, har grannen rett til å kutta eller skjera av etter grenselina og eigna til seg. For tre og greiner gjeld dette berre når varsel er gjeve og dei så ikkje er borttekne innan rimeleg tid.
Denne føresegna gjeld ikkje for merketre og heller ikkje der det er skog på begge sider av grenselina.
🔗 Kopier lenke 📄 Last ned Word

Eigedomar og anna som tòler serleg lite.

§ 13
Den som fremjar eit tiltak, er ikkje skyldig til å koste omframrådgjerder som vert turvande av di byggverk eller anna på granneeigedom tòler mindre enn det som elles lyt tòlast i grannehøve. Men når slike rådgjerder høver til å fremjast i samband med tiltaket elles, skal han setja dei i verk, såframt han har visse for at grannen ynskjer det og ber utlegga.
Når ein av partane skjønar at omframrådgjerder er turvande, skal han varsla den andre utan tarvlaus dryging.
🔗 Kopier lenke 📄 Last ned Word

Rett til serlege åtgjerder på granneeigedom.

§ 14
Den som til lovleg bygging, vøling, graving, sprenging eller andre liknande tiltak på eigen grunn eller til tryggingsåtgjerder for sin eigedom, lyt valda skade på eller gjera seg mellombels bruk av granneeigedom, kan få rett til det mot vederlag, om det ikkje verkar urimeleg og vinninga for honom er monaleg større enn den skaden det valdar grannen.
Avgjerda høyrer under granneskjønn. Føresegnene i § 16 tredje og fjerde stykket gjeld på tilsvarande måte.
🔗 Kopier lenke 📄 Last ned Word
§ 15
Er byggverk eller anna til fare for alvorleg skade på granneeigedom, kan grannen få syta for turvande tryggingsrådgjerder på kostnaden til eigaren.
Avgjerda høyrer under granneskjøn.
🔗 Kopier lenke 📄 Last ned Word

Fastsetjing av skadebot og vederlag.

§ 16
Ved skade og ulempe skal erstatningen eller vederlaget som hovudregel setjast til ein sum pengar ein gong for alltid (ein eingongssum).
Ved personskade gjeld skadeerstatningslova § 3-9 om terminvise ytingar. For annan skade, ulempe eller tap kan retten fastsetja at erstatningen eller vederlaget heilt eller delvis skal svarast i terminvise ytingar dersom:
  1. det er uvisst kor lenge tidsavgrensa verksemd vil føre til skade, ulempe eller tap, eller
  2. det er grunn til å rekna med at skaden, ulempa eller tapet innan rimeleg tid vil verta vesentleg redusert.
Retten kan og fastsetja terminvise erstatningar eller vederlag som skal gjelda inntil vidare dersom det er uvisst kva for omfang skaden, ulempa eller tapet vil få, og retten difor gjer vedtak om å venta ei bestemt tid med å fastsetja den endelege erstatningen. Kvar av partane kan likevel krevja at retten med ein gong målar ut erstatning eller vederlag for det tap som let seg gjera å fastslå med det same.
Retten fastset korleis terminvise beløp skal reknast og kor lenge ytingane skal betalast. Kvar av partane kan krevja at terminvis erstatning eller vederlag etter andre stykket i bokstav (a) og (b) skal prøvast på nytt når det er gått minst 5 år sidan siste fastsetjing. Retten kan fastsetja at det skal stillast sikkerhet for terminvis erstatning eller vederlag og kva slag trygd som er naudsynt.
Eigedomen eller tiltaket som det gjeld etter andre stykket bokstav (a) og (b) er dertil pant for erstatningen eller vederlaget. Når avgjerda er endeleg, skal leiaren av retten tinglysa opplysning om erstatningsskyldnaden eller vederlagsskyldnaden og panteretten. Eigaren ber tinglysingskostnaden.
🔗 Kopier lenke 📄 Last ned Word

Granneskjøn.

Løyvetvang og føresegner for luftforurensing.

Ikraftsetjing og overgangsføresegner.

§ 24
  1. Denne lova gjeld frå den tid Kongen fastset.1
  2. Frå den tid denne lova tek til å gjelda vert det gjort desse brigde i andre lover:
    – – –
    Føresegna i § 10, andre stykket fyrste punktum, gjeld på tilsvarande måte for tiltak som er fremja i samsvar med granneskjøn etter §§ 13 og 14 i grannelova frå 27. mai 1887.
  3. Kongen kan gjeva nærare føresegner til gjennomføring av denne lova.
1 Frå 1 jan 1962 iflg. res. 22 des 1961.
🔗 Kopier lenke 📄 Last ned Word

Stortingsdokumenter og NOU-er som refererer til denne loven. Klikk for å se voteringer og originaldokumenter.

Proposisjoner

Proposisjon Budsjett-innst. S. nr. 14 (1997-98), jf. St.prp. nr. 1(1997-98) og St.prp. nr. 1. Tillegg nr. 3 (1997-98))
✓ 2
→

Svalbardbudsjettet for budsjetterminen 1998

1997-98 Behandlet Utenrikskomiteen 1 votering
Proposisjon Budsjett-innst. S. I (1997-98)
✓ 4
→

Statsbudsjettet medregnet folketrygden for budsjetterminen 1. januar1998-31. desember 1998

1997-98 Behandlet Finanskomiteen 2 voteringer
Proposisjon Ot.prp. nr. 7 (1996-97), Innst. O. nr. 59 (1996-97), beslutning. O. nr. 80 (1996-97)
✓ 4 ✗ 4
→

Lov om endringer i alkoholloven

1996-97 Behandlet Sosialkomiteen 8 voteringer
Proposisjon St.prp. nr. 1 (1996-97), Budsjett-innst. S. nr. II (1996-97)
✓ 5 ✗ 5
→

Bevilgninger på statsbudsjettet for 1997

1996-97 Behandlet Finanskomiteen 10 voteringer
Proposisjon St.prp. nr. 1. Tillegg nr. 5, unntatt pkt. 3. (1996-97), Budsjett-innst. S. nr. II (1996-97)
✓ 6 ✗ 6
→

Løyvingar ved integrering av Statens Fiskarbank i Statens nærings- og distriktsutviklingsfond, andre endringer under Fiskeridepartementet og ny rammeavtale med Redningsselskapet

1996-97 Behandlet Finanskomiteen 6 voteringer
Proposisjon Ot.prp. nr. 10 (1996-97), Innst. O. nr. 39 (1996-97), beslutning. O. nr. 53-54 (1996-97)
✓ 1
→

Kraftverkbeskatning, endring av overgangsregler

1996-97 Behandlet Finanskomiteen 1 votering
Proposisjon St.prp. nr. 5 (1996-97), Innst. S. nr. 36 (1996-97)
→

Samtykke til å sette i kraft en overenskomst mellom de nordiske land til unngåelse av dobbeltbeskatning og forebyggelse av skatteunndragelse med hensyn til skatter av inntekt og formue, undertegnet i Helsingfors den 23. september 1996

1996-97 Behandlet Finanskomiteen
2016
I kraft: 25. April 2016

Forskrift om endring i forskrift stønad til dekning av utgifter til undersøkelse og behandling i private medisinske laboratorie- og røntgenvirksomheter

Kunngjøring: forskrift/2018-12-13-1916
🔗 Se endringsloven
I kraft: 22. April 2016

Lov om endring i lov 18. juni 1965 nr. 4 om vegtrafikk (vegtrafikkloven)

Kunngjøring: lov/2016-06-03-20
🔗 Se endringsloven
I kraft: 22. April 2016

Ikraftsetting av lov 22. april 2016 nr. 3 om endringer i vergemålsloven m.m.

Kunngjøring: forskrift/2016-04-22-407
🔗 Se endringsloven
2009
I kraft: 19. June 2009

Forskrift om yrkestransport innenlands med motorvogn eller fartøy.

Kunngjøring: forskrift/2003-03-26-401
🔗 Se endringsloven

Stortingsvoteringer knyttet til denne loven. Se hvordan partiene stemte.

Forkastet 10.06.2025
✓ 7 ✗ 95
→

Forslag nr. 21, 23 og 24 på vegne av R.

Bevilgninger på statsbudsjettet for 1997 Fraværende: 67
Forkastet 10.06.2025
✓ 38 ✗ 64
→

Forslag nr. 22 på vegne av R.

Bevilgninger på statsbudsjettet for 1997 Fraværende: 67
Forkastet 10.06.2025
✓ 13 ✗ 89
→

Forslag nr. 17 - 20 på vegne av FrP.

Bevilgninger på statsbudsjettet for 1997 Fraværende: 67
Forkastet 10.06.2025
✓ 20 ✗ 81
→

Forslag nr. 7 - 16 på vegne av Sp.

Bevilgninger på statsbudsjettet for 1997 Fraværende: 68
Forkastet 10.06.2025
✓ 32 ✗ 70
→

Forslag nr. 1 - 6 på vegne av Sp og FrP.

Bevilgninger på statsbudsjettet for 1997 Fraværende: 67
Vedtatt 10.06.2025
✓ 82 ✗ 19
→

A III og VI.

Bevilgninger på statsbudsjettet for 1997 Fraværende: 68
Vedtatt 10.06.2025
✓ 70 ✗ 32
→

Stor bokstav A.

Bevilgninger på statsbudsjettet for 1997 Fraværende: 67
Vedtatt 10.06.2025
✓ 70 ✗ 32
→

Lovens overskrift og loven i sin helhet.

Bevilgninger på statsbudsjettet for 1997 Fraværende: 67
Vedtatt 10.06.2025
✓ 69 ✗ 32
→

Stor bokstav B, III-V.

Bevilgninger på statsbudsjettet for 1997 Fraværende: 68
Vedtatt 10.06.2025
✓ 83 ✗ 17
→

Stor bokstav B, I-II.

Bevilgninger på statsbudsjettet for 1997 Fraværende: 69
Forkastet 05.06.2025
✓ 15 ✗ 88
→

Forslag nr. 2 på vegne av SV og R.

Løyvingar ved integrering av Statens Fiskarbank i Statens nærings- og distriktsutviklingsfond, andre endringer under Fiskeridepartementet og ny rammeavtale med Redningsselskapet Fraværende: 66
Forkastet 05.06.2025
✓ 16 ✗ 86
→

Forslag nr. 3 på vegne av SV og R.

Løyvingar ved integrering av Statens Fiskarbank i Statens nærings- og distriktsutviklingsfond, andre endringer under Fiskeridepartementet og ny rammeavtale med Redningsselskapet Fraværende: 67
Forkastet 05.06.2025
✓ 32 ✗ 71
→

Forslag nr. 1 på vegne av H, KrF og PF.

Løyvingar ved integrering av Statens Fiskarbank i Statens nærings- og distriktsutviklingsfond, andre endringer under Fiskeridepartementet og ny rammeavtale med Redningsselskapet Fraværende: 66
Vedtatt 05.06.2025
✓ 0 ✗ 0
→

Stor bokstav A.

Løyvingar ved integrering av Statens Fiskarbank i Statens nærings- og distriktsutviklingsfond, andre endringer under Fiskeridepartementet og ny rammeavtale med Redningsselskapet
Vedtatt 05.06.2025
✓ 0 ✗ 0
→

Lovens overskrift og loven i sin helhet.

Løyvingar ved integrering av Statens Fiskarbank i Statens nærings- og distriktsutviklingsfond, andre endringer under Fiskeridepartementet og ny rammeavtale med Redningsselskapet
Vedtatt 05.06.2025
✓ 0 ✗ 0
→

Stor bokstav B.

Løyvingar ved integrering av Statens Fiskarbank i Statens nærings- og distriktsutviklingsfond, andre endringer under Fiskeridepartementet og ny rammeavtale med Redningsselskapet
Vedtatt 27.05.2025
✓ 0 ✗ 0
→

Innstillingens tilråding.

Kraftverkbeskatning, endring av overgangsregler
Forkastet 27.05.2025
✓ 15 ✗ 87
→

Forslag nr. 4 og 5 på vegne av V.

Lov om endringer i alkoholloven Fraværende: 67
Forkastet 27.05.2025
✓ 14 ✗ 88
→

Forslag nr. 3 på vegne av FrP.

Lov om endringer i alkoholloven Fraværende: 67
Forkastet 27.05.2025
✓ 30 ✗ 71
→

Forslag nr. 2 på vegne av H og V.

Lov om endringer i alkoholloven Fraværende: 68

Rundskriv og tolkninger fra offentlige myndigheter som omhandler denne loven.

Regjeringen Departementsrundskriv

AI-3/2025 Arbeids- og inkluderingsdepartementet

Instruks om tolkning av statsborgerloven § 14

24.06.2025
Q-05/2024 Barne- og familiedepartementet

Endringar i gravplassregelverket (forskrift om Digital gravferdsmelding mv.)

26.06.2024
A Arbeids- og inkluderingsdepartementet

Ikrafttredelse av endring i utlendingsforskriften § 19-8

11.04.2023
H-8/22 Kommunal- og distriktsdepartementet

Rundskriv H-8/22 Merknader til forskrift om gjennomføring av deling av Troms og Finnmark fylke

05.10.2022
H-7/22 Kommunal- og distriktsdepartementet

Rundskriv H-7/22 Merknader til forskrift om gjennomføring av deling av Vestfold og Telemark fylke

05.10.2022
H-6/22 Kommunal- og distriktsdepartementet

Rundskriv H-6/22 Merknader til forskrift om gjennomføring av deling av Viken fylke

05.10.2022
H-5/22 Kommunal- og distriktsdepartementet

Rundskriv H-5/22 Merknader til forskrift om gjennomføring av deling av Ålesund kommune

05.10.2022
G-01/2022 Justis- og beredskapsdepartementet

G-01/2022 – Revidert rundskriv om ikrafttredelse av forskrift om innreiserestriksjoner for utlendinger av hensyn til folkehelsen

21.02.2022
AI-1/2022 Arbeids- og inkluderingsdepartementet

Instruks om tolkningen av vilkårene for avledet oppholdsrett for tredjelandsborgere som er familiemedlemmer av EØS-borgere

25.01.2022
H-5/21 Kommunal- og distriktsdepartementet

Digitaliseringsrundskrivet

11.01.2022
H-4/21 Kommunal- og distriktsdepartementet

H-4/21 Etablering av ladepunkter og ladestasjoner for elektrisk drevne kjøretøy (elbiler) og fartøy med batterielektrisk fremdrift – forholdet til plan- og bygningsloven mv.

14.09.2021
AI-3/2021 Arbeids- og inkluderingsdepartementet

Ikrafttredelse av midlertidig endring i utlendingsforskriften – fornyet oppholdstillatelse til sesongarbeidere som allerede oppholder seg i Norge under covid-19-pandemien

21.04.2021
Barne- og familiedepartementet

Forvaltning av kirke, gravplass og kirkens omgivelser som kulturminne og kulturmiljø

18.12.2020
H-6/20 Kommunal- og distriktsdepartementet

H-6/20 Etablering av ladepunkter og ladestasjoner for elbiler – forholdet til plan- og bygningsloven mv.

03.07.2020
GI-01/2020 Justis- og beredskapsdepartementet

GI-01/2020 – Bortvisning og utvisning på grunn av ordensforstyrrelser

30.01.2020
AI-1/2019 Arbeids- og inkluderingsdepartementet

Instruks om oppheving av ordningen med nasjonalitetskokker

05.02.2019
G-08/2018 Justis- og beredskapsdepartementet

G-08/2018 Ikrafttredelse av nye lovregler om utvisning fra 1. november 2018

25.10.2018
N-8/2017 Samferdselsdepartementet

Rundskriv N-8/2017 - dispensasjon etter yrkestransportloven § 21 – løyvefritak for transport knyttet til Inn på tunet-ordningen

17.11.2017
T-2/15 Klima- og miljødepartementet

Saksbehandlingsregler ved områdevern etter naturmangfoldloven (§§ 41 - 43)

06.03.2015
H-2/14 Kommunal- og distriktsdepartementet

H-2/14 Retningslinjer for innsigelse i plansaker etter plan- og bygningsloven

17.02.2014